Σήμερα, 6 Μαρτίου, ο κόσμος γιορτάζει - αν μπορεί βέβαια κανείς να γιορτάσει υπό τη σκιά ενός άτυπου Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου - την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Σχολικού Εκφοβισμού. Είναι μια από εκείνες τις επετείους όπου η ελληνική κοινωνία αναλώνεται σε βαρύγδουπα ευχολόγια και ρητορικές εξάρσεις, την ώρα που η πραγματικότητα των αριθμών παραμένει αμείλικτη. Σύμφωνα με τα στοιχεία του «Χαμόγελου του Παιδιού», ένα στα τρία παιδιά στην Ελλάδα έχει πέσει θύμα bullying, ενώ η πλατφόρμα stop-bullying.gov.gr κατακλύζεται από αναφορές. Παραμένει, φαίνεται, βαθιά ριζωμένη η πεποίθηση ότι η βία είναι μια «παιδική ασθένεια» της κοινωνικοποίησης.
Η ελληνική ιδιαιτερότητα έγκειται στην άρνηση να δούμε το σχολείο ως έναν θεσμό που διέπεται από κανόνες. Όταν τα δεδομένα δείχνουν ότι το 28% των μαθητών δέχεται σωματική βία και ένα ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό υφίσταται την ψηφιακή τρομοκρατία του cyberbullying, η απάντηση δεν μπορεί να είναι η «κατανόηση» προς τους θύτες που απαιτούν οι γονείς τους. Ούτε, φυσικά, μια τυπική έκθεση ιδεών, γραμμένη από κάποιο «κλεμμένο» σχεδιάγραμμα του διαδικτύου ή με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης. Η κουλτούρα της ατιμωρησίας, που ξεκινά από το σπίτι και καταλήγει στο γραφείο των καθηγητών, μετατρέπει το σχολικό προαύλιο σε μια άγρια αρένα, όπου ο ισχυρότερος επιβάλλεται με τη σιωπηρή ανοχή των ενηλίκων, αλλά και των ανηλίκων που δεν έχουν γίνει ακόμη στόχος.
Είναι εξοργιστικό να παρατηρεί κανείς την απόσταση ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη. Διαθέτουμε πλέον συμβούλους σχολικής ζωής και ψυχολόγους, όμως η βία αυξάνεται. Γιατί; Διότι το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα παραμένει δυσκίνητο και εσωστρεφές. Έρευνα του Πανεπιστημίου Αθηνών υπογραμμίζει πως οι θύτες συχνά αναπαράγουν πρότυπα που βλέπουν στην τηλεόραση ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εκεί όπου η τοξικότητα επιβραβεύεται με likes, views και χρήμα. Αντί το σχολείο να αποτελεί το ανάχωμα στον εκβαρβαρισμό, συχνά καταντά ο καθρέφτης μιας κοινωνίας που θεωρεί τον τσαμπουκά «μαγκιά» και την ευγένεια «αδυναμία».
Το ζήτημα, βεβαίως, είναι και βαθύτατα θεσμικό. Στις σύγχρονες φιλελεύθερες δημοκρατίες, το σχολείο οφείλει να είναι ένας ασφαλής χώρος μάθησης και ελευθερίας. Στην Ελλάδα, όμως, η συζήτηση για την πειθαρχία θεωρείται ακόμη «αναχρονιστική». Όταν, όμως, το 10% των παιδιών δηλώνει ότι φοβάται να πάει στο σχολείο, τότε η ελευθερία τους έχει ήδη καταλυθεί. Η ασφάλεια δεν είναι κατασταλτικό μέτρο· είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημοκρατική λειτουργία της σχολικής κοινότητας. Χωρίς σαφές πλαίσιο συνεπειών, οι νόμοι παραμένουν κενό γράμμα.
Επιπλέον, δεν πρέπει να υποτιμούμε τη δύναμη της σιωπηρής πλειοψηφίας. Η παθητικότητα των «θεατών» είναι το λίπασμα για την ανάπτυξη του εκφοβισμού. Τα στατιστικά δείχνουν ότι στις περιπτώσεις όπου οι συμμαθητές παρεμβαίνουν, ο εκφοβισμός σταματά μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Ωστόσο, η ελληνική οικογένεια συχνά διδάσκει στο παιδί το «μην ανακατεύεσαι», καλλιεργώντας μια γενιά πολιτών που θα κοιτάζει την πλάτη του και θα αποστρέφει το βλέμμα από την αδικία. Η καταπολέμηση του bullying δεν είναι θέμα αστυνόμευσης, αλλά θέμα αγωγής του πολίτη.
Εν κατακλείδι, η σημερινή ημέρα θα έχει νόημα μόνο αν αποφασίσουμε να σοβαρευτούμε. Τα νούμερα είναι εκεί για να μας θυμίζουν την αποτυχία μας: χιλιάδες παιδιά υποφέρουν καθημερινά κάτω από τη μύτη μας. Αν δεν αντικαταστήσουμε το «έλα μωρέ, παιδιά είναι» με μια αυστηρή προσήλωση στην προστασία των δικαιωμάτων του κάθε μαθητή, θα συνεχίσουμε να παράγουμε θύματα και θύτες. Η παιδεία δεν είναι μόνο η αποστήθιση της ύλης, αλλά η οικοδόμηση ενός χαρακτήρα που σέβεται τον Άλλο. Όλα τα υπόλοιπα είναι απλώς επετειακός θόρυβος για να κοιμόμαστε ήσυχοι τα βράδια - όσο, τέλος πάντων, μπορεί κανείς να κοιμάται ήσυχος στις παρυφές ενός Τρίτου Παγκοσμίου Πολέμου.
.png)
0 Σχόλια